Acrobatische koolmezen
De mezenfamilie telt behoorlijk wat leden die qua grootte niet erg veel van elkaar verschillen. Wat verenpracht betreft, is er wel aardig wat verschil. Zo heeft de bruinkopmees vooral veel bruintinten, is de azuurmees een vogel met een witte buik en grijsblauwe rug en contrasteert bij de pimpelmees de gele buik met de blauwachtige vleugels. De koolmees is vooral geel met een opvallende zwarte kop en borst en witte wangen.
De vlucht van de koolmees is min of meer gelijk aan die van andere mezen. In grote bogen vliegt het vogeltje door de lucht. Soms even met de vleugels slaand om daarna weer even een stuk te zweven.
Envelop met A4-tje
Bijna iedereen heeft wel eens een koolmees gezien. In stedelijke gebieden zijn het algemeen voorkomende vogels die behoorlijk tam kunnen zijn. De kortsnavelige zangvogels laten zich blijkbaar niet zo snel van de wijs brengen door de aanwezigheid van mensen.
Een volwassen koolmees is van snavelpunt tot staartpunt ongeveer 14 centimeter groot. Spreidt de vogel zijn vleugels dan is de spanwijdte zo'n 25 centimeter.
Wie een koolmees in de hand houdt, zal zich verbazen over het lichte gewicht. Een volwassen vogel weegt amper 20 gram. Dat is het gewicht van een envelop met daarin een A4-tje.
Nestkastje
Mezen nestelen graag in boomholtes maar wie een nestkastje in de tuin ophangt, mag ervan uitgaan dat de vogel daar snel gebruik van maakt. Ondanks dat de drukte van de mensenwereld zo dichtbij is, voelt de vogel zich niet bedreigd. Wie voederplaatsen dicht bij huis maakt, merkt dat de vogel vrij gemakkelijk heel dichtbij komt. Soms eten ze zelfs uit de hand!
Jaren achtereen kan een koppel koolmezen hetzelfde nest gebruiken. Gemiddeld liggen daar 7 tot 15 eitjes in maar er komen vrijwel nooit meer dan 8 jonge vogels uit een broedsel. Het vrouwtje en het mannetje nemen samen de verantwoordelijkheid voor de voeding van hun kroost.
Roekeloos
In de broedperiode eten koolmezen vooral veel insecten en larven. In die zin vinden veel tuinliefhebbers het buitengewoon nuttige dieren. Maar soms is de koolmees nogal roekeloos. Zitten er kleine larven in bijvoorbeeld rijpend fruit, dan kan hij dat fruit zover openwerken dat het niet meer oogstbaar is.
Naast insecten en larven eet de koolmees ook zaden, bessen, knoppen en noten. In de winter snoept de vogel graag van opgehangen vetbollen en pinda's. Geregeld vinden er in de buurt van die voederplaatsen dan gevechten plaats om wie meeste recht heeft op het voer. Verstandige vogels nemen dan een pinda in de bek om die op een rustige en beschutte plek op hun gemak op te eten.
Half miljoen
Onder goede leefomstandigheden kan een koolmees met gemak 10 jaar oud worden. De oudste geringde en geregistreerde koolmees werd 15 jaar oud.
Het aantal koolmezen in Nederland groeit nog steeds. Momenteel schat men dat er ruim een half miljoen koolmezen rondvliegt. Koolmezen zijn overigens in heel Europa te vinden. Alleen in IJsland komt de koolmees niet voor.
