Waarom zijn vleermuisoren zo groot?

Er zijn maar weinig zoogdieren die kunnen vliegen. De vleermuis is er daar een van. Ook bijzonder van de vleermuis is dat hij behoort tot de oudste op aarde levende diersoorten. In Noord-Amerika zijn fossielen gevonden van een vleermuis die hier zo'n 52 miljoen jaar geleden al leefde. Anders dan je misschien in eerste instantie denkt wanneer je terug gaat naar de tijd dat veel dieren zoals de dinosauriërs buitenproportioneel van omvang waren, was deze 'oudste' vleermuis – met de wetenschappelijke naam Icaronycteris – slechts 14 cm groot en had hij een vleugelspanwijdte van 40 cm.

Echolocatie

Het is bijzonder dat de vleermuis al die miljoenen jaren maar weinig is geëvolueerd. Er zijn slechts minieme verschillen met de verre voorvaderen. Zo had de Icaronycteris aan elke wijsvinger een klauw terwijl die klauw bij de hedendaagse vleermuizen aan de duim zit. Ook anders is dat de vlieghuid vroeger nog niet aan de staart was vastgegroeid. De Icaronycteris had dus twee vleugels en een opvallend lange losse staart.

Net als de hedendaagse vleermuizen at Icaronycteris insecten maar men veronderstelt dat hij overdag leefde. Door de vele eeuwen heen is de vleermuis dus geëvolueerd tot nachtdier en ontwikkelde hij zijn echolocatie.

Echolocatie is letterlijk het via echo bepalen van een locatie. Een vleermuis doet dat door geluid uit te zenden om daarna te luisteren naar de echo die terugkaatst. Je zou dus kunnen zeggen dat vleermuizen kijken met hun oren. Niet voor niets dat vleermuisoren zo groot zijn...

 

Handvleugelig

De vleermuis behoort tot de orde van de Chiroptera, ofwel handvleugeligen. Die laatste naam geeft precies aan hoe de 'muis' vliegend door de lucht gaat. Zowel tussen de vingers van voor- en achterpoten als tussen achterpoten en staart zit een stevig vlies. Een vlies dat dienst doet als vleugel.

Elke vleermuis eet per nacht ongeveer een kwart tot een derde van zijn lichaamsgewicht. En enkel en alleen insecten. Per nacht zo'n 300 stuks.

Dat betekent – gemiddeld – bijna elke minuut een mug, vlieg, mot of kever. Daarmee is de vleermuis het nachtdier dat de meeste nachtinsecten verorbert.

Die eetactiviteit is wel afhankelijk van de nachttemperaturen. Wanneer de nachten koud zijn en er weinig tot geen insecten vliegen, blijft de vleermuis lekker binnen. Hij verlaagt dan zijn lichaamstemperatuur zodat er weinig tot geen energieverbruik is. Zo kan het diertje weken tot maanden in uiterste rust doorbrengen.

1100 soorten

Over de gehele wereld verspreid, leven ruim 1100 soorten vleermuizen. Sommige soorten zitten ver verstopt in grotten in onherbergzame gebieden. De overtuiging is dat nog lang niet alle soorten in kaart zijn gebracht omdat af en toe toch nog onbekende soorten worden ontdekt.

In Nederland komen ongeveer 20 verschillende vleermuissoorten voor. Het zijn insecteneters waarvan zo'n zeven soorten algemeen voorkomen. Toch zijn vleermuizen door veel mensen nog maar zelden waargenomen. Dat komt in hoofdzaak door hun goed verborgen verblijfplaatsen én hun nachtelijke leefwijze.

Wanneer wij mensen 's avonds de lichten uitdoen, komen de dieren tevoorschijn. Vooral in de schemer zijn ze goed zichtbaar. In de donkere uren wordt er gejaagd waarbij ze, anders dan vogels, overal rakelings langs scheren en supersnelle wendingen maken.

Onderstaande vleermuizen komen algemeen voor in Nederland

-De dwergvleermuis is een van de kleinste Europese vleermuissoorten; kop en romp samen zijn maximaal 5 cm lang en de spanwijdte komt tot 24 cm. Hij weegt tot 8 gram. Van alle waargenomen vleermuizen in Nederland is 90 % een dwergvleermuis. Het kleine dier komt opvallend veel voor in de buurt van bebouwing waarin hij soms overwintert.

 

-De watervleermuis is iets groter dan de dwergvleermuis: 5,5 cm lang en met een spanwijdte tot 27 cm. Het diertje kan tot 15 gram wegen.

Deze vleermuis leeft vooral in open bebost terrein in de buurt van water. Het dier vangt insecten die net boven het wateroppervlak vliegen. Soms vangt hij ze in de lucht, soms vanaf het wateroppervlak.

-De rosse vleermuis kan tot 8 cm groot zijn en heeft een spanwijdte tot 45 cm. Hij weegt tot 40 gram. Echt roze van kleur is hij niet maar de vacht is iets rossig met een goudachtige gloed. Het dier huist vooral in holle bomen, oude gebouwen of onder bruggen en jaagt voornamelijk boven vochtige weilanden en langs bosranden.

 

-De grootoorvleermuis heeft uiteraard verhoudingsgewijs grote oren. Tot zelfs 4 cm! Het diertje zelf heeft een kop-romplengte tot 5 cm en een spanwijdte tot 28 cm. Zijn gewicht is maximaal 12 gram. Deze vleermuis leeft graag in gedeeltelijk open bossen maar is ook in parken en tuinen waar te nemen.

| |