Het vacuüm zuigsysteem in Soestduinen

Bij pompstation Soestduinen vindt waterwinning al een eeuw lang plaats via een uniek vacuüm zuigsysteem. Maar nu neemt een moderne methode het werk over.

Ziektes
Voordat het vacuüm zuigsysteem een eeuw geleden zijn intrede deed, werd water op een traditioneel 'open' manier gewonnen. Bij open waterwinning groef men 'naar het water toe', wat resulteerde in diepe vijvers met een oppervlakte van ongeveer één hectare. Je kunt je voorstellen dat het graven een flinke klus was, aangezien er toen nog geen graafmachines en bulldozers bestonden. Het water werd uit de vijver gehaald en opgevangen in een reservoir. Daarna werd het in ijzeren buizen naar de stad Utrecht geleid. Omdat Soestduinen het hoogste punt is van de Utrechtse Heuvelrug stroomde het water onder eigen verval naar de stad en hoefden er maar weinig pompen ingezet te worden.
Open winning was een eenvoudige methode, maar had nadelen. In die tijd werd Utrecht geteisterd door allerlei ziektes en epidemieën. Dat kwam voor een deel door de slechte waterkwaliteit. De open waterbassins stonden bloot aan allerlei invloeden van buitenaf en raakte gemakkelijk besmet met ongedierte.

Ter voorkoming van verontreiniging van water werden in eerste instantie zandfilters geplaatst, maar deze maatregel bleek niet afdoende. In 1893 begon men daarom met proeven voor 'gesloten winning'. Daartoe groef men een sleuf van circa 10 meter met op de bodem drie proefputten van 10 tot 14 meter diept. Men liet een gegalvaniseerde ijzeren buis, aan de onderkant geperforeerd, in dit gat zaken. Was de winning onder de waterspiegel geplaatst, dan stroomde het grondwater vanzelf via de perforatie in de buis. Op basis van dit gunstige resultaat ging men in 1897 volledig over op de nieuwe methode. In het hooggelegen Soestduinen stroomde het water niet vanzelf in de buis en werd het eerst opgezogen met een vacuümpomp.

Het doek is nu echter gevallen voor het systeem. De nieuwe methode vergt minder onderhoud en is bedrijfzekerder dan het vacuümsysteem. De moderne winningsmethode -een winput met een elektromotor en pomp- die nu al toegepast wordt in Soestduinen neemt de taak dan helemaal over. Daartoe worden momenteel diverse nieuwe winningputten geboord in de bossen rondom het pompstation.

| |